آل‌اسحاق: «ایران در حال بررسی مسیرهای جایگزین امارات، برای انتقال کالا است»

بررسی نقش ترکیه در شکل‌گیری مسیرهای جدید تجارت خارجی ایران

اظهارات اخیر یحیی آل‌اسحاق درباره بررسی مسیرهای جایگزین امارات برای انتقال کالا، می‌تواند نشانه‌ای از توجه جدی‌تر به موضوع تنوع‌بخشی در مسیرهای تجاری ایران باشد؛ موضوعی که در شرایط جدید اقتصاد منطقه، اهمیت آن بیش از گذشته احساس می‌شود.

در سال‌های گذشته، امارات متحده عربی و به‌ویژه دبی، به دلیل زیرساخت‌های گسترده تجاری، خدمات مالی، شبکه حمل‌ونقل بین‌المللی و نزدیکی جغرافیایی، یکی از مهم‌ترین مراکز واسط تجارت خارجی ایران بوده است.

اما تجربه تجارت بین‌الملل نشان می‌دهد که اتکا به یک هاب تجاری، هرچقدر هم قدرتمند باشد، می‌تواند ریسک‌هایی برای زنجیره تأمین ایجاد کند. اقتصادهای موفق معمولاً به جای وابستگی به یک مسیر، شبکه‌ای از مسیرهای مکمل ایجاد می‌کنند تا در برابر تغییرات سیاسی، اقتصادی و لجستیکی انعطاف بیشتری داشته باشند.

ترکیه؛ از مسیر جایگزین تا شریک راهبردی تجارت منطقه‌ای

در این چارچوب، ترکیه می‌تواند نقش مهم‌تری در آینده تجارت خارجی ایران ایفا کند.

موقعیت جغرافیایی ترکیه، اتصال این کشور به اروپا، قفقاز، آسیای مرکزی و مدیترانه، زیرساخت‌های حمل‌ونقل، شبکه گسترده شرکت‌های لجستیکی و ظرفیت‌های تولیدی، این کشور را به یکی از گزینه‌های مهم برای توسعه مسیرهای تجاری ایران تبدیل کرده است.

البته موضوع صرفاً جایگزینی یک هاب با هاب دیگر نیست. نگاه راهبردی‌تر آن است که ایران بتواند یک شبکه چندمسیره ایجاد کند که در آن مسیرهای مختلف، بسته به نوع کالا، مقصد، هزینه و شرایط بازار مورد استفاده قرار گیرند.

در چنین مدلی، ترکیه می‌تواند علاوه بر نقش ترانزیتی، به‌عنوان یک مرکز تجاری، خدماتی و ارتباطی میان شرکت‌های ایرانی و بازارهای بین‌المللی عمل کند.

فرصت جدید برای بخش خصوصی ایران و ترکیه

تحولات اخیر می‌تواند زمینه‌ای برای بازتعریف همکاری‌های اقتصادی دو کشور فراهم کند. توسعه همکاری میان شرکت‌های حمل‌ونقل، ایجاد مراکز توزیع، استفاده از ظرفیت مناطق آزاد، توسعه تجارت مرزی و افزایش ارتباط مستقیم میان فعالان اقتصادی، از جمله حوزه‌هایی است که می‌تواند به تقویت این مسیر کمک کند.

از نگاه کنسرسیوم توسعه اقتصادی ایران و ترکیه (İTECC)، آینده تجارت منطقه‌ای بیش از آنکه بر یک مسیر خاص متکی باشد، به توانایی کشورها در ایجاد شبکه‌های متنوع و پایدار وابسته خواهد بود.

ایران و ترکیه با توجه به ظرفیت‌های مکمل خود، می‌توانند در این معماری جدید، نقش مهم‌تری در اتصال بازارهای منطقه ایفا کنند.

جمع‌بندی

بررسی مسیرهای جایگزین امارات را نباید صرفاً یک تصمیم واکنشی دانست؛ بلکه می‌توان آن را بخشی از یک تغییر بزرگ‌تر در رویکرد تجارت خارجی ایران ارزیابی کرد.

حرکت از «وابستگی به یک مسیر» به سمت «شبکه‌ای از مسیرهای تجاری» می‌تواند تاب‌آوری تجارت ایران را افزایش دهد؛ و در این میان، ترکیه یکی از کشورهایی است که ظرفیت تبدیل شدن به یکی از محورهای مهم این شبکه را دارد.